• Dr. Zafer Akıncı

Dikkat edin! Tatilde hafızanız zayıflayabilir.

Dr. Zafer Akıncı’nın köşe yazısı


Önce sizi uyarmak istiyorum. Bu yazıdan sonra tatil hakkındaki düşünceleriniz eskisi gibi olmayabilir.


Tatil hepimizin, en belki en sevdiği etkinliklerden birisidir. Hele çocuklarımız için. Çocuklar, tatilin sadece bahsini duyunca bile gözleri ışıldıyor.



Şimdi hazır olun! Size çok önemli bir bilimsel çalışmadan bahsedeceğim. Bilim bize uzun süreli tatillerin insanı aptallaştırdığını söylüyor. Sadece üç haftalık zihinsel bir hareketsizlikten sonra bile zeka katsayısı 20 puan düşebiliyor.


Columbia üniversitesinden Dr. Harris Cooper inanılmaz bir meta çalışma yayımlıyor. Çalışmada öğrencilerin öğrenme, analiz, hatırlama fonksiyonlarının uzun süreli tatilden sonra ciddi zarar gördüğünden bahsediyor.


Dr. Harris Cooper “Çocukların hafızaları 4 haftalık bir ara tatilden sonra bile sanki uzun yıllar kullanmamış gibi fonksiyon kaybı yaşayabiliyor. Tatillere dikkat edin, çocuklarınız başarısız olabilir” diyerek uyarıda bulunuyor.


Hatta Dr. Harris belki biraz daha itici görünen ama işlevsel bir öneri sunuyor: “Sakın sınavlara hazırlanan öğrenciler tatile çıkmasınlar!”


Bu konuda iyi çalışmalardan birisi de Nörobilimci Siegfreid Lehrl’in çalışması. Bu çalışma belki bizim tatile yaklaşımımızı etkileyecek boyutta güçlü bir çalışma. Siegfreid “ üç haftalık bir zihinsel pasiflik halinden sonra yetişkinlerin bile IQ (zeka) puanında 20 puan civarında bir düşüşten bahsedebiliyoruz” diyor.


Şimdi aklınıza “Tatilin şöyle olumsuz etkisi var, böyle olumsuz etkisi var diyorsunuz. Ancak tatilsiz hiç olmuyoruz. Çocuklarımızın da beyinleri yoruldu bizim de. Biraz dinlenmek bizim de hakkımız” gibi düşüncelere gelebilir. Öncelikli olarak haklısınız.

Elbette ki ben de, bu çalışmayı yapan tüm bilim adamları da tatile gidiyorlar. Hepimiz tatile çıkmalıyız. Dinlenmeliyiz. Rahatlamalıyız. Ama zihinsel becerilerimize zarar vermeden yapmalıyız. Bunu bazı bilimsel yolları var.


İlk olarak tatilde Dr. Mischel’in “Kendilik kontrolü” tarif ettiği bir yaklaşımı deneyebilirsiniz. Bunun için zevk alacağınız faaliyetin içinde iken kendinize 1 dakikalık bir ara verip “ben şu an kendimi kontrol edebiliyorum” deyip bunu zihninizde gün içinde bir kaç kez hatırlatmak lazım.


Yani hiç bir şeye, bu tatil veya eğlenceli herhangi bir etkinlik olabilir. Hiç bir şeye kendinizi tamamen kaptırmayın.


Bir yönü ile de bu yöntem kendinin sürekli farkında olmak anlamına gelir. Çünkü biz zevk alacağımız faaliyetlerin içinde iken kendimizi unutabiliyoruz. Bu durum ne yazık ki irademize çok zarar veriyor.

Bunun için çocuklarımız tatilde oyun oynasınlar, eğlensinler, dinlensinler ama ara ara şefkatli ve uyumlu bir güzellikte oyunu bölüp bir dakikalık bir ara verdirelim. Yani çocuğumuz oyunda kendini kayıp edemesin. Bunu meyve götürerek, yiyecek götürerek, onun sevebileceği, mutlu olacağı başka bir şeyler ile yaparsanız çok daha iyi sonuçlar alabilirsiniz.


Munich ve Bielefeld Üniversitelerinde yürütülen boylamsal çalışmaya göre alışkanlıklar zekadan çok daha büyük öneme sahiptir. Bunun için tatilde çocuklarımıza zihinsel egzersiz olabilecek hafıza oyunları, dikkat oyunları oynatabiliriz.

Mesela çocuğunuza tatil boyunca günde 3 kere sadece 5’er dakikalık bir hafıza oyunu inanılmaz sonuç vermektedir.


Şöyle ki; önce bir yere 10 farklı, somut kelime yazın. Mesela elma, bilgisayar, ayakkabı, kitap... gibi. Sonra bu kelimeleri sesli yavaşça söyleyin. Eğer tamamını aynı sırayla hatırlarsa tatlı, küçük bir ödül verip bu egzersizi oyuna dönüştürün.


Bu oyun (egzersizi) günde bir kaç tekrar ettiğinizde çocuğunuzun hatırlama yeteneğindeki gelişmeyi siz de fark edebileceksiniz. Hatta bunu siz kendinizi de uygulayabilirsiniz.


© 2016 by Zafer Akıncı

  • Facebook Social Icon
  • Twitter Social Icon
  • Instagram Social Icon