• Dr. Zafer Akıncı

Sporcular neden iş adamlarından daha başarılıdır?

En son güncellendiği tarih: 5 Ara 2017



Bir teknik direktörün ya da koçun sporcu seçimlerini nasıl yaptıklarını biliyor musunuz?


Kısaca anlatayım.


Önce sporcu adayını performans testlerine tabi tutar. Bu testler ile sporcunun iddia ettiği alandaki (futbol-basketbol-güreş-atletizm…) performansın gerçekliğini anlamak üzere testlerdir. Kronometre ile yapılan bu testler ile adayın o spor dalındaki temel gerekliliklerin yanında dayanıklılık, hız, çeviklik gibi parametrelerden oluşan bir listenin performans puanı oluşturulur. Eğer çıkan sonuç koçun ihtiyacına uygunsa sporcu gerekli pozisyon için anlaşılır.

Bu yöntem dünyanın hemen her yerinde vasat spor takımlardan tutun da en büyük takımlara kadar hemen tüm spor dallarında yıllardır böyle uygulanır.


Peki küçük, orta, büyük şirketlerde durum nasıldır?


Ne yazık ki böyle değildir. Alınan eğitimler, daha önceki çalışılan referanslar,… ama bir türlü doğru personeli bulmak mümkün olmuyor. Zaten her şirketin kendine has bir psiko-sosyo-ekonomik durumu olduğundan, başka yerde şöyle bir performans gösterse bile sizin şirketinizde olmayabiliyor.


İster küçük, ister orta, ister büyük işletmeler olsun şirketlerin en büyük sorunlarından birisi sık eleman değişimidir. Bu durum hem imaj, hem zaman hem de para kaybına neden oluyor.


Bundan çok daha kötü durum ise, şirketlerin yanlış personelleri yanlış birimlerde çalıştırmalarıdır. Şöyle bir düşünün sayısal dikkati yeterli olmayan bir muhasebe müdürü, şirkete, rakiplerin veremeyeceği büyüklükte bir zarar verebilir. Görsel muhakeme ve görsel belleği düşük bir ar-ge personelinin şirkete verebileceği zaman, para ve değer kaybını düşünün.


Voleybol ya da güreş yapan bir sporcuyu, futbolda oynatmaya çalışmak pek görülmemiş bir olaydır. Ama iş dünyasında küçük, orta, büyük neredeyse birçok şirkette bu tip olaylar görülmüştür.


Yanlış personel meselesinin aslında ilk başlangıcı, mantığa bürünmüş gerekçesi her ne olursa olsun personellerin ilk alım sırasıdır. Bu gerekçeler çok çeşitli olabilir. "bu personel çok güvenilir o yüzden"," kıramayacağım değerli bir arkadaşımızın hatırı için"," bu arkadaşta ışık gördüm(!) benim gençliğime çok benziyor"...


Bilimin ispat ettiği bir gerçek vardır. İş kazaları ve elemanların bulundukları pozisyona yönelik performans yetersizliği; yanlış eleman seçimlerinden doğan ve şirketler için gizli mali tehdit oluşturan en büyük unsurdur.


İşte bu yüzdendir ki insan kaynakları şirket başarısı arttırması ve maliyet kaybını azaltması nedeniyle günümüzde büyük önem kazanmıştır. Bununla ilgili danışmanlar oluşmuş, danışmanlık şirketleri kurulmuştur. Doğru yere doğru personel seçimi, yapılan araştırmalara göre, geliri 3,5 kat, kar oranını ise 2,1 kat artmaktadır. Bu, hesabını bilen bir patron için korkunç rakamlardır. Doğru pozisyona doğru eleman seçimi; değerlendirme yapmadan işe alımlarda %46, işe alımda geleneksel yöntemlerin kullanılması ise %90 başarısızlıkla sonuçlanmaktadır.


Dünyanın birçok ülkesinde iş performans kaybının yaşanmaması ve iş kazalarının önüne geçilmesi adına 1930’lu yıllardan itibaren beri birçok test kullanılmaktadır. Psikolojik testler ile eleman alımı ilk defa Amerika’da 2. Dünya Savaşı için asker alımında kullanılmaya başlanmıştır (Michels, 2004). Ancak Türkiye’de eleman seçimi için kullanılması 2001 yılı ve sonrasında mümkün olmuştur.



Tabloda görüldüğü üzere insan kaynaklarında test kullanımındaki yaygınlıkla birlikte iş kazalarında düşüş gözlemlenmiştir.


Burada temel soru şu: Eğer bu ölçüm gözle görülmeyen zihinsel performansı ölçmekle ilgili ise nasıl olacak?


Aslında bu sorunun yurt dışında bilinen ve yıllardır kullanılan “beyin fonksiyonları ölçme testleri” şeklinde bir cevabı vardır. Hatta psikolojinin nöropsikoloji diye bilinen bir alanı tamamen beynin fonksiyonları ve çalışması üzerinde odaklanmıştır. Aynı sporculardaki gibi, adayların beyin fonksiyonlarını çeşitli ölçüm araçları ile ölçer ve skorlar oluşturursunuz. Bu sonuçlar sizin personel değerlendirme açısından en önemli yol haritanızdır.


Bazı uluslararası şirketlerin insan kaynakları birimleri personel seçiminde başlıca nöropsikolojik check-up testleri, yapılandırılmış görüşme formları, araçlar ve norm tabloları kullanmaktadır. Tüm bu testlerin en önemli ortak özellikleri ise tamamen bilimsel olmalarıdır.


Bunun için şirkete personel olarak muhasebeci alacak iseniz, adayın beyin fonksiyonlarından sayısal dikkat, sayısal hafıza ve muhakemesinin çok güçlü, sebatlılık duygusunun ileri düzey olmasına bakmalıyız. İletişim yeteneği güçlü, sözel belleği ve dikkati gelişmiş ve sosyal becerileri yüksek bir personel muhasebecilik yârine satış ve pazarlama birimlerinde belki daha faydalı olabilecektir.


Eğer bilişsel becerileri ile iş yapacak bir personel ihtiyacınız varsa, personelin beyin fonksiyonlarını ölçecek araçları aktif kullanmaya çok ihtiyacınız vardır. İşte o zaman almak istediğiniz yolu daha kısa sürede katetme ihtimaliniz güçlüdür.


Bir koçun, iş adamlarından veya üst düzey yöneticilerden belki de en büyük üstünlüğü, hangi pozisyona nasıl bir personel alması gerektiğini bilir ve bununla ilgili elinde çok güçlü ölçüm ve değerlendirme sistemleri vardır.


Yani sporcular daha başlarken kazanırlar.

© 2016 by Zafer Akıncı

  • Facebook Social Icon
  • Twitter Social Icon
  • Instagram Social Icon