• Dr. Zafer Akıncı

Tatil zekaya zarar veriyor

En son güncellendiği tarih: 5 Ara 2017

“Size göre yaz mevsiminin en güzel özelliği nedir?” diye sorduğunuzda, insanlar genelde aynı cevabı veriyorlar: ‘Tatili’..!


Akşam'da yayınlandı.



Tatil, şüphesiz hepimizin olduğu gibi tüm çocuklarında hak ettikleri en önemli yaz faaliyetidir.


Tatil konusunda 3 farklı tip ebeveyn yaklaşımından bahsedilebilir. Birinci tip ebeveyn yaklaşımında; ebeveynler tatili çok abartılı algılar ve “Bırak çocuğu yıl içinde yeterince yoruldu zaten, hiç bir şey yapmasına gerek yok, çocuk dinlensin, oynasın, gezsin, dolaşsın eğlensin biraz…” gibi şekillerde ifade ederler. Bu ebeveynler rahatlama eğiliminin abartılı davranışlarını gösterirler. Hatta bazen tatil yapmadığınızı düşündüklerinde bile ‘Tatil yap’ gibi bir baskı yapabiliyorlar.


İkinci ebeveyn tipinin tatil hakkındaki yaklaşımı çok daha farklıdır. Tatil algısını “boş boş nereye kadar sürecek, yeter 1 hafta dinlendin artık çalışma vakti, biz senin yaşındayken…” sözleri ile ifade eder. Aslında tatilin gereksiz olduğunu ve az bir miktar dinlenmenin yeterli olduğuna inanır ve savunur. Bundan dolayı uzayan tatilleri mutsuzlaştıracak şekilde davranabilirler.


Üçüncü tip ebeveyn ise; zihni olabildiğince karışıktır. Düşünceleri sürekli değişir. Tatil hakkında çok gerekli olduğunu savunurken, bir kaç gün sonra tatilin gereksizliğinden bahseder. Bu kafa karışıklığını ”Yok yok böyle olmuyor, boş boş yatmakla olmaz bu çocuk ne olacak? Ya da çocuk hak etti ya onun da hakkı, dinlensin…” şekillerinde ifade eder. Bu kafa karışıklığı çocuğa da yansır.


Tatilin yararlarını saymakla bitiremeyiz. Dinlenmek, kafayı dağıtmak, rahatlamak, mutlu olmak, sıkıntılardan uzaklaşmak… gibi.


Acaba tatilin hiç zararı var mıdır? Çok önemli bir sorudur. Çünkü eğer gerçekten kanıtlanabilir bir zarardan bahsediyorsak, bu durum çözülmesi gereken önemli bir problemdir.


Bu sorunun çok ilginç ve bilimsel bir cevabı var.


Dr. Harris Cooper, Columbia Üniversitesi’nde inanılmaz bir deneysel çalışma ile tatilin, çocukların matematik yeteneklerini düşürdüğünü ortaya çıkardı. 39’dan fazla çalışma ile çocukların matematiksel yetenekleri yüksek oranda bir düşüş yaşıyor. Dr. Harris daha sonraki çalışmalarda sadece 4 haftalık bir tatilden sonra bile matematiksel beceriler anlamlı oranda zarar görüyordu. Asıl kötü haber sınıf yükseldikçe matematiksel zararın boyutu da büyüyordu.


Eğer çocuğunuzu rahatlasın diye 4 haftalık bir tatil yaptırıyorsanız, yan etkilerini göze almalısınız. Çocuğunuzun matematik becerisinin azaldığını görebilirsiniz.

Aslında tatilin yan etkisinden çok daha kötü bir durumdan daha bahsetmek istiyorum.

Eğer tatili gerçekten hiç bir şey yapmadan geçiriyorsanız, çocuğunuzun zekası gözlemlenebilir düzeyde bir düşüş gösterebiliyor. Zeka – dikkat - hafıza konularında öncü araştırmaları olan Dr. Siegfried Lehrl, 3 haftalık bir tatilde bilişsel uyarımdan yoksun kalması durumunda IQ puanında 20 puanlık düşüş olabildiğini düşünüyor. Bunun anlamı ne yazık ki, zekanız yaz tatilinde donuklaşıyor, geriliyor, dikkatiniz azalıyor ve hafızanız zayıflıyor.


Beyin eğer bir duruma alışırsa sonrasında onu bırakması çok zor olur. Çocuğunuzun beynini tatilde, boş durmaya alıştırırsanız ders zamanı geldiğinde çok zorlanacaktır. Hani hiç spor yapmamış birisinin, kaslarını alıştırmadan birden spor yaptığında ortaya çıkan kas ağrıları gibidir. Biz bu durumu ’et kesme, vücudun hamlaması’ gibi tarif etsek de aslında bu durum tam olarak kasların hareketsizliğe alışmış halidir. Dolayısı ile tatilde beyni geliştirici tüm uyaranlardan uzak tutmak, beyni sürekli yatma alışkanlığı oluşturmada ciddi etkilidir.


Peki tatile gittik ve böylesine iyi olmayan durumlar yaşadık. Peki şimdi ne yapalım?


Böylesine bilimsel gerçeği paylaşmak ebeveynlerde panik duygusu ile tatili hemen bitirme kararı almak gibi yanlış bir yaklaşım gösterebilir.


Tüm bilimsel çalışmalar ailelerin yaz tatillerinde uyanık geçirilen sürenin 5’te birinden az olmamak kaydı ile zihinsel egzersizler veya matematik ve diğer dersleri çalışmak beyin fonksiyonlarını korumakla ilgili yapılacak en iyi yaklaşımlardan birisi olduğu belirtmektedirler.


Örneğin; çocuğunuzun sabah 10.00 gibi kalktığını düşünelim. Kahvaltı ve normale dönme süreci birlikte saat 11.00 olmuş olsun. Çocuğumuz 11.00-12.00 arasında 1 saat ders çalıştıktan sonra tamamen tatile odaklansın. Akşam yemek ve eve gelme süreci gece 10.00 gibi olursa 1 saatte akşam ders çalışmak çok etkili sonuç verecektir. Bu ders çalışma faaliyetlerinden bir tanesini ders anlatım videoları izleyerek de uygulayabilirsiniz.


Ayrıca son yıllarda gelişen ise cep telefonu ve tabletlerden özellikle hafıza ve dikkat oyunları oynamak tatilin bu yıkıcı etkisini kırmak için çok etkili sonuçlar verecektir.


Eğer mutlu, faydalı, dinlendirici ve yararlı tatil yapmak istiyorsanız mutlaka bu zihinsel faaliyetleri yapmalısınız.

© 2016 by Zafer Akıncı

  • Facebook Social Icon
  • Twitter Social Icon
  • Instagram Social Icon